Sayı:53 05.03.2008
EGM. TRAFİK HİZMETLERİ BAŞKANLIĞI
TRAFİK PLANLAMA VE DESTEK DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
Konu : Fahri Trafik Müfettişliği
İlgi:04.03.2008 tarihli 1439 sayılı yazınıza
Fahri trafik müfettişliğini teşvik edici tedbirlerin alınması ile ilgili görüşlerimiz yaklaşık 8 yıllık STK olarak ve ayrıca yabancı ülke kaynaklarını da dikkate alarak aşağıda arz edilmiştir. Bu hususların bir kısmı EGM İlgili Daire Başkanlıklarına yaklaşık 4-5 yıl öncede iletilmiştir. Sistem aradan geçen 10 yıla rağmen yenilenmemiş, güncellenmemiş olduğundan tüm Türkiye genelinde verimlilik oranı % 20 lere kadar düşmüştür. Bu bağlamda;
1-5/b bendindeki 40 yaş çok ileri olup, verililik israfına sebep olmaktadır. Yaşın 35 olması daha dinamik bir yapı kazandıracaktır. Üst limit olarak ta 65 yaş çok yerindedir. Çünkü bu yaşta sağlık sorunları ileri düzeye varmakta ve bilhassa göze hitap eden plaka yazımında aşırı şekilde yanılma olmakta, buda çekilen emeğin boşa çıkmasına sebep olmaktadır. Yani 65 üstü yaşlı insanlarda daha çok var olan göz hastalıkları ve görme bozuklukları yakından veya uzaktan plaka okumayı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle yazılan tutanakların yaklaşık % 20 si iptal edilmektedir.35 yaşında belge alan bir kişi 30 yıl FTM yaptıktan sonra 65 yaşında plaketle ödüllendirilerek birde hediye verilmelidir.
2-5/b de belirtilen 10 yıllık sürücü belgesi sahibi olmak yerindedir. Çünkü ülkemizde 18 yaş ile 35 yaş arasında 17 yıl fark vardır. Yani 25 yaşında sürücü belgesi alan bir kişi 35 yaşında FTM olabilecektir.
3-5/f bendindeki hüküm çok ağır olup, bunun üç yıla düşürülmesi , ancak bununda alkol bağımlısı, hız tutkunu ve kırmızı ışıkta geçilmesi ile sınırlandırılması yerinde olacaktır.
4-7.ci maddenin 5.ci fıkrasındaki istisnai hükmün tümünden kaldırılması gerekmektedir. Gelişmemiş ülkelerde istisna maddeler esası da alıp götürmektedir. Ciddi bir sistem istisna hükümler nedeniyle sulanmaktadır. Kaldi ki Türkiye de yaklaşık 4 milyona yakın yüksek eğitim görmüş her meslekten insan bulunmaktadır.
5-7.ci maddeye bir fıkra eklenerek FTM adaylarının aynı zamanda mülakattan geçirilmesi yerinde olacaktır. Bizlerin 8 yıllık tecrübemizde birçok psikolojik sorunu olan veya çevresinde kötü şöhrete sahip insanlarında FTM oldukları veya kin veya kendini tatmin etmek için ceza tutanakları düzenledikleri çokça görülmüştür. Bu nedenle Her ilde bir komisyon kurularak olayın evrak üzerinden incelenmesi değil, gözlemliyerek te seçilmesi hata payını en aza indirecektir. İmtihan komisyonuna 2 kişi İl Emniyet Trafik mensubu, 1 karayolcu,1 sosyolog ve 1 de her ilde başarılı FTM alınması objektif seçimi kuvvetlendirecektir.
6-9/a bendindeki yedi gün yeterlidir. Yalnız trafik birimlerine tutanakların teslim sistemi tıkamaktadır. Bilhassa büyük şehirlerde teslim için iki vasıta değiştirilmekte, yağmurlu ve karlı havalarda ise hiç verilememektedir. Bunun yerine Büyükşehir statüsünde olan illerde karakollar, ilçe emniyet müdürlükleri, trafik birimlerine ve ekiplerine , diğer il ve ilçelerde ise ilçe emniyet müdürlükleri ile trafik birimleri ve ekiplerine verilir. Ayrıca şifre almak suretiyle ve sorgulama yaparak e-posta ile de ceza tespit tutanakları gönderilir şeklinde olması gerekmektedir.
7-9/e .bendinin bitiminden sonra FTM nin kimlikleri GİZLİDİR. FTM ri kendisini açıklayamaz. Bunların sicillerini tutan kamu otoritesi de kanuni zorunluluk olmadan kimlikleri açıklayamaz veya kimseye veremez hükmü konulmalıdır. Çünkü çok ilerde bu kişiler kendilerini açıklamakta veya bürokratik baskı sonucunda kimlikler açıklanmaktadır. Geçmişte ev ve işyerleri basılan FTM çok olmuş ve bunu duyan diğer FTM leri görevlerini fiilen bırakmışlardır.
8-11/g bendinin sınırı çok geniş olup, trafik suçu sayısı yaklaşık 130 dır. Bu nedenle örneğin; asli kusurlu olarak bir kişinin ölümüne sebebiyet vermek, alkollü araç sürmek, hız limitini aşarak araç kullanmak veya bir yılda diğer suçlardan 100 ceza puanını doldurarak kötü örnek olmaktan belgenin iptal edilmesi gerekmektedir denilerek çerçevenin daha objektif çizilmesi önemlidir.
Ayrıca 11.madde gereğince görevine son verilmek istenen FTM nin bir komisyonca ifadesine yazılı olarak başvurulması hukuku çalıştırılarak olası hata payını en aza indirmek gerekmektedir.
9-12.Maddedeki FTM sayısının artması sayısal bir çoğunluk yaratmasına rağmen kalitatif artma ondan daha etkilidir. Geometrik artışla verimli olacaktır. Örneğin; 2000 yılındaki bir FTM nin etkinliği 2008 yılında yaklaşık 4 kat düşmüştür. Bu nedenle sayının %0 2 nin üstüne kesinlikle çıkmaması yerinde olacaktır. Ayrıca iller arası tayin veya göç nedeni ile dosyaların daha ciddi olarak takibi ile gidenlerin kontenjandan düşülmesi, ile yeni gelen FTM ninde yeni kayıtla o ilin sistemine dahil edilmesi çok önemlidir.
10-Sitemde küçük il ve ilçelerde yıllık en az 26 kusur tespiti, Büyükşehir statüsünde olanlarda ise yıllık 52 kusur tespiti alt limit olarak konulmalıdır. Çünkü aritmetik ortalama her ile 162.500 motorlu araç düşerken, günde de ortalama 20 kişi trafik kazasında ölürken bir FTM nin trafikte hiç kusur görmemesi sistemim lafzen ve ruhen yapısına aykırıdır.
11-Sistemde para vererek ödüllendirme daha çok ceza yazma ve daha çok para kazanma yolunu açar ki bu çok tehlikelidir. Bunu yerine örneğin aracı varsa zorunlu mali sigortasının ve kaskosunun yıllık yapılması, uygun görülen bir benzin çeki verilmesi, aracının birinci ve ikinci taksit motorlu araç vergisinin ödenmesi, aracına bir trafik setinin verilmesi, iller arası uygun görülen bir zamanda şehirler arası otobüse bindirilerek sivil denetime gönderilmesi ve dönüşünde rapor istenmesi suistimale uğramayacak, ancak gönül alacak uygulamalardır.
Ancak; bu FTM lerin yıllık seçiminde aylar arasında dengeli ceza yazma, aynı araçlara ceza yazmama, mahkemelik olmama, değişik maddelerden ceza yazma gibi kriterlerde konarak sayısal ceza yazma veya bir günde ceza yazma gibi suistimal yolları kapanmalıdır. Elbise, ayakkabı, şemsiye gibi veya zorunlu olmadıkça polisevlerinde kalma gibi hususlardan kaçınılmalıdır. Saygılarımızla
Karayolu Trafik ve Yol Güvenliği Araştırma Enstitüsü
İhsan MEMİŞ Semih BAYDAR
Enstitü Başkanı(x) Başkan Yardımcısı
(x)Türkiye Fahri Trafik Müfettişleri Trafik ve Yol Güvenliği Derneği Onursal Başkanı
E-MAİL:info@tae.org.tr, trafikens@yahoo.com.tr
WEB SİTE:www.tae.org.tr
GSM:0532/2808182